Nota Sejarah Tingkatan 5 KSSM: Ringkasan Bab 1 hingga 10

Kedaulatan ialah kuasa tertinggi negara ke atas wilayah dan rakyatnya. Bab ini bertanya dua perkara: apa ciri negara berdaulat, dan bagaimana kedaulatan itu dipertahankan?

Ciri negara berdaulat

• Wilayah dan sempadan
• Rakyat
• Kerajaan yang sah
• Perlembagaan dan undang-undang
• Bebas daripada kawalan luar
• Diiktiraf negara lain

Isi penting

1. Negara berdaulat menentukan undang-undang, dasar dan hubungan luarnya sendiri.
2. Tanpa kedaulatan, rakyat tidak terjamin keselamatannya dan negara tidak dihormati di peringkat antarabangsa.
3. Kedaulatan dipertahankan dengan tiga cara: diplomasi dan undang-undang antarabangsa, pasukan keselamatan, dan kesetiaan rakyat.

Perhatikan dua kes ICJ itu. Pertikaian diselesaikan di mahkamah, bukan dengan senjata, dan keputusan diterima walaupun tidak semuanya memihak kepada Malaysia.

Istilah

Kedaulatan

Kuasa tertinggi negara ke atas wilayah dan rakyatnya, tanpa campur tangan pihak luar.

ICJ

Mahkamah Keadilan Antarabangsa, mahkamah PBB yang memutuskan pertikaian antara negara.

Diplomasi

Menyelesaikan urusan dengan negara lain melalui rundingan.

Perlembagaan Persekutuan ialah undang-undang utama negara. Asalnya Perlembagaan Persekutuan Tanah Melayu 1957, kemudian dipinda apabila Malaysia dibentuk dan apabila Singapura keluar.

1. Laporan Reid
2. Perlembagaan 1957
3. Pindaan 1963
4. Pindaan 1965

Perkara yang selalu disebut

Dua pindaan besar

1. 1963: Akta Malaysia (Akta 26/1963) berkuat kuasa pada 16 September 1963, hari Malaysia ditubuhkan. Perlembagaan PTM menjadi Perlembagaan Persekutuan Malaysia.
2. 1965: Akta Perlembagaan dan Malaysia (Pindaan Singapura) 1965 (Akta 53/1965) diluluskan Parlimen dan berkuat kuasa pada 9 Ogos 1965. Singapura berpisah daripada Malaysia.

Istilah

Perlembagaan

Undang-undang tertinggi yang menentukan cara negara diperintah serta hak dan tanggungjawab rakyat.

Pindaan

Perubahan rasmi pada perlembagaan atau undang-undang.

Keluhuran Perlembagaan

Prinsip bahawa perlembagaan dijunjung sebagai undang-undang tertinggi.

Malaysia mengamalkan dua sistem serentak. Raja ialah Ketua Negara yang bertindak mengikut perlembagaan, manakala kerajaan dipilih rakyat melalui Parlimen.

Isi penting

1. Majlis Raja-Raja berasal daripada Durbar 1897 di Kuala Kangsar, yang dihadiri raja empat Negeri Melayu Bersekutu. Ia ditubuhkan secara rasmi pada 1948.
2. Majlis Raja-Raja memilih Yang di-Pertuan Agong dan Timbalan Yang di-Pertuan Agong (Perkara 38). Yang di-Pertuan Agong memegang jawatan selama lima tahun (Perkara 32).
3. Parlimen terdiri daripada Yang di-Pertuan Agong, Dewan Negara dan Dewan Rakyat (Perkara 44).
4. Dewan Negara ada 70 ahli: dua dipilih bagi setiap negeri, empat dilantik bagi Wilayah Persekutuan (Kuala Lumpur 2, Labuan 1, Putrajaya 1) dan 40 dilantik oleh Yang di-Pertuan Agong.
5. Demokrasi berparlimen berpegang pada pengasingan kuasa. Badan perundangan membuat undang-undang, badan eksekutif melaksanakannya, dan badan kehakiman mentafsir serta mengadili.

Istilah

Raja Berperlembagaan

Sistem di mana raja menjadi Ketua Negara tetapi bertindak mengikut perlembagaan.

Demokrasi berparlimen

Sistem pemerintahan oleh wakil yang dipilih rakyat dan bertanggungjawab kepada Parlimen.

Pengasingan kuasa

Kuasa dibahagikan antara badan perundangan, eksekutif dan kehakiman supaya tiada satu badan berkuasa mutlak.

Durbar

Persidangan raja-raja Negeri Melayu Bersekutu, asal usul Majlis Raja-Raja.

Tarikh dalam bab ini

• 1948Majlis Raja-Raja ditubuhkan secara rasmi (asalnya Durbar 1897).

Kuasa memerintah dibahagi antara Kerajaan Persekutuan dan kerajaan negeri. Pembahagian ini ditulis dalam Jadual Kesembilan Perlembagaan.

Isi penting

1. Amalan persekutuan bermula dengan Negeri-negeri Melayu Bersekutu, diperluas melalui Persekutuan Tanah Melayu 1948, kemudian Malaysia pada 1963.
2. Persekutuan dan negeri bekerjasama melalui majlis bersama, seperti Majlis Tanah Negara (Perkara 91) untuk dasar penggunaan tanah dan Majlis Kewangan Negara (Perkara 108) untuk hal kewangan.
3. Sistem ini kukuh apabila perlembagaan dihormati, kedua-dua pihak berunding sebelum membuat keputusan, dan pembangunan sampai ke semua negeri.

Istilah

Sistem persekutuan

Pembahagian kuasa antara kerajaan pusat dengan kerajaan negeri.

Bidang kuasa

Perkara yang boleh diputuskan oleh sesebuah kerajaan.

Senarai Bersama

Perkara yang boleh diurus oleh Persekutuan dan negeri.

Malaysia ditubuhkan pada 16 September 1963. Bab ini menerangkan asal idea itu, reaksi penduduk dan negara jiran, dan langkah-langkah sebelum hari tersebut.

1. Gagasan 1961
2. Suruhanjaya Cobbold 1962
3. Perjanjian Malaysia
4. 16 September 1963

Isi penting

1. Pada 27 Mei 1961 di Singapura, Tunku Abdul Rahman mencadangkan gabungan lima wilayah: Persekutuan Tanah Melayu, Singapura, Sabah, Sarawak dan Brunei.
2. Suruhanjaya Cobbold meninjau pendapat penduduk Sabah dan Sarawak pada 1962. Kira-kira satu pertiga menyokong kuat, satu pertiga menyokong dengan syarat, dan satu pertiga menentang atau mahu merdeka dahulu.
3. Perjanjian Malaysia ditandatangani di London pada 9 Julai 1963 oleh wakil British, Persekutuan Tanah Melayu, Sabah, Sarawak dan Singapura. Brunei tidak menyertai.
4. Indonesia menentang pembentukan Malaysia melalui Konfrontasi (1963 hingga 1966). Ia berakhir dengan perjanjian damai pada 11 Ogos 1966.

Istilah

Gagasan

Cadangan atau idea besar yang diusulkan untuk dilaksanakan.

Konfrontasi

Penentangan Indonesia terhadap pembentukan Malaysia, termasuk serangan bersenjata.

Akta Malaysia

Akta 26/1963, yang meminda perlembagaan dan berkuat kuasa pada 16 September 1963.

Tarikh dalam bab ini

• 27 Mei 1961Tunku Abdul Rahman mencadangkan gagasan Malaysia di Singapura.
• 1962Suruhanjaya Cobbold meninjau pendapat penduduk Sabah dan Sarawak, dan laporannya diumumkan.
• 1963 hingga 1966Konfrontasi Indonesia terhadap pembentukan Malaysia.
• 9 Julai 1963Perjanjian Malaysia ditandatangani di London; Brunei tidak menyertai.
• 16 September 1963Malaysia ditubuhkan; Akta Malaysia (Akta 26/1963) berkuat kuasa.
• 11 Ogos 1966Perjanjian damai menamatkan Konfrontasi.

Negara yang baru terbentuk diuji dari luar dan dari dalam. Lima cabaran, lima cara menanganinya.

Isi penting

1. Selepas 13 Mei 1969, Majlis Gerakan Negara (MAGERAN) ditubuhkan pada Mei 1969 dan diketuai Tun Abdul Razak.
2. MAGERAN memerintah sehingga Parlimen bersidang semula pada 1971.
3. Peristiwa ini mendorong usaha besar untuk perpaduan dan keadilan ekonomi, yang menjadi isi Bab 7 dan Bab 8.

Istilah

MAGERAN

Majlis Gerakan Negara, badan yang mentadbir negara selepas Peristiwa 13 Mei 1969.

Pemisahan

Keluarnya sesebuah wilayah daripada sebuah persekutuan.

Perjanjian damai

Persetujuan bertulis untuk menamatkan konflik.

Tarikh dalam bab ini

• 9 Ogos 1965Singapura berpisah daripada Malaysia.
• 13 Mei 1969Peristiwa 13 Mei 1969.
• Mei 1969MAGERAN (Majlis Gerakan Negara) ditubuhkan, diketuai Tun Abdul Razak.
• 1971Parlimen bersidang semula; MAGERAN dibubarkan.
• 2 Disember 1989Perjanjian Damai Hat Yai antara Kerajaan Malaysia, Kerajaan Thailand dan PKM.

Selepas 1969, kerajaan menumpukan usaha kepada perpaduan. Alatnya: pendidikan, bahasa, kebudayaan, sukan dan Rukun Negara.

Rukun Negara

Diisytiharkan pada 31 Ogos 1970 oleh Yang di-Pertuan Agong keempat, Tuanku Ismail Nasiruddin Shah, sempena ulang tahun kemerdekaan ke-13. Lima prinsipnya:

1. Kepercayaan kepada Tuhan
2. Kesetiaan kepada Raja dan Negara
3. Keluhuran Perlembagaan
4. Kedaulatan Undang-undang
5. Kesopanan dan Kesusilaan

Usaha lain

Istilah

Perpaduan

Rakyat pelbagai kaum bersatu dan hidup harmoni.

Integrasi nasional

Penyatuan wilayah, ekonomi dan masyarakat menjadi satu negara.

Rukun Negara

Ideologi kebangsaan dengan lima prinsip, diisytiharkan pada 1970.

Tarikh dalam bab ini

• 31 Ogos 1970Rukun Negara diisytiharkan oleh Yang di-Pertuan Agong keempat, Tuanku Ismail Nasiruddin Shah.
• 1971Dasar Kebudayaan Kebangsaan dibentuk.

Dasar ekonomi selepas 1970 bertujuan mengurangkan kemiskinan dan merapatkan jurang antara kaum, sambil membangunkan negara.

Isi penting

1. DEB dilaksanakan melalui rancangan pembangunan lima tahun, iaitu Rancangan Malaysia.
2. Pembangunan luar bandar sudah bermula lebih awal. FELDA ditubuhkan pada 1 Julai 1956 untuk membuka tanah bagi peneroka.
3. Apabila DEB tamat pada 1990, DPN mengambil alih dan Wawasan 2020 memberi sasaran jangka panjang.

Istilah

Serampang dua mata

Dua matlamat DEB: membasmi kemiskinan dan menyusun semula masyarakat.

Peneroka

Peserta rancangan tanah seperti FELDA yang membuka dan mengusahakan tanah baharu.

Rancangan Malaysia

Pelan pembangunan negara bagi setiap tempoh lima tahun.

Tarikh dalam bab ini

• 1 Julai 1956FELDA ditubuhkan untuk membuka tanah bagi peneroka.
• 1971 hingga 1990Dasar Ekonomi Baru (DEB) dilaksanakan.
• 1991 hingga 2000Dasar Pembangunan Nasional (DPN) dilaksanakan.
• 1991Wawasan 2020 diperkenalkan.

Dasar luar ialah cara Malaysia berurusan dengan negara lain. Asasnya menjaga kedaulatan, keselamatan dan kepentingan negara, sambil menyokong keamanan dunia.

Isi penting

1. Lima negara pengasas ASEAN: Indonesia, Malaysia, Filipina, Singapura dan Thailand.
2. ZOPFAN (Zon Aman, Bebas dan Berkecuali) diisytiharkan di Kuala Lumpur pada 1971, dengan hasrat Asia Tenggara bebas daripada campur tangan kuasa besar.
3. Dasar luar diuji oleh peristiwa seperti Konfrontasi. Pengalaman itu menguatkan pendekatan rundingan dan kerjasama serantau.

Istilah

Dasar luar

Pendirian dan tindakan sesebuah negara dalam hubungannya dengan negara lain.

Berkecuali

Tidak memihak kepada mana-mana pihak dalam pertikaian kuasa besar.

Serantau

Melibatkan negara-negara dalam satu rantau, seperti Asia Tenggara.

Tarikh dalam bab ini

• 17 September 1957Persekutuan Tanah Melayu menjadi anggota PBB.
• 8 Ogos 1967ASEAN ditubuhkan di Bangkok melalui Deklarasi ASEAN; Tun Abdul Razak mewakili Malaysia.
• 1971ZOPFAN (Zon Aman, Bebas dan Berkecuali) diisytiharkan di Kuala Lumpur.

Bab terakhir melihat sumbangan Malaysia di luar negara dan hala tuju negara pada masa hadapan.

Isi penting

1. Isu global semasa: Malaysia menyuarakan pendiriannya melalui pertubuhan seperti PBB, ASEAN dan OIC.
2. Ekonomi antarabangsa: perdagangan dan kerjasama ekonomi, terutamanya dengan negara serantau.
3. Kemanusiaan dan keamanan: anggota keselamatan berkhidmat dalam misi pengaman PBB, dan rakyat menyumbang melalui bantuan kemanusiaan.
4. Kelestarian global: menjaga alam sekitar supaya sumber kekal untuk generasi akan datang.
5. Wawasan negara: Wawasan 2020 diperkenalkan pada 1991, kemudian Wawasan Kemakmuran Bersama 2030 pada 2019.

Istilah

Kelestarian

Membangun tanpa merosakkan sumber yang diperlukan oleh generasi akan datang.

Misi pengaman

Penghantaran anggota keselamatan di bawah PBB untuk menjaga keamanan di kawasan konflik.

Wawasan Kemakmuran Bersama 2030

Hala tuju pembangunan negara yang diperkenalkan pada 2019.

Tarikh dalam bab ini

• 2019Wawasan Kemakmuran Bersama 2030 diperkenalkan.